Nhân dịp kỷ niệm 80 năm Cách mạng Tháng Tám và Quốc khánh 2.9, phóng viên Một Thế Giới đã có cuộc gặp gỡ với ông Đoàn Nam Tiến – con trai út của Trung tướng Nam Long (tên thật là Đoàn Văn Ưu), để tưởng nhớ về ông – “Người cận vệ của Hồ Chí Minh”.

Ông Đoàn Nam Tiến xúc động mở từng tấm hình, từng bài báo viết về cha của mình – Trung tướng Nam Long – Ảnh: Minh Đức

Tiếp phóng viên trong căn nhà nằm ở phố Phan Đình Phùng (Hà Nội) gắn với bao ký ức tuổi thơ, ông Đoàn Nam Tiến xúc động mở cho người viết xem từng tấm hình kỷ niệm, từng bài báo tư liệu về người cha vĩ đại, một vị tướng tài của Quân đội nhân dân Việt Nam, một nhân cách lớn.

“Điều đọng lại lớn nhất trong tôi là sự khiêm nhường, bình dị của cha. Ông ghét nhất là nói dối, những ai nói dối thì ông không giao tiếp.

Còn lại, trong suy nghĩ của ông dường như không hề có sự phân biệt chức vị. Ông trân trọng tất cả mọi người, đối xử chân thành, hoà nhã, từ bà con hàng xóm, những người lính, cấp dưới của ông, tới những người bạn thân từng cùng vào sinh ra tử.

Anh chị em chúng tôi cũng được dạy dỗ như vậy, cứ thấy khách của bố, bất kể đó là ai, chúng tôi đều một mực kính trọng”, ông Tiến mở đầu câu chuyện.

Được giác ngộ từ truyền thống gia đình, năm 16 tuổi, chàng thanh niên người dân tộc Tày Đoàn Văn Ưu ở xã Đề Thám, huyện Hoà An, tỉnh Cao Bằng (nay là phường Thục Phán, thành phố Cao Bằng) đã giúp người anh con cô con bác là ông Hoàng Đình Giong chuyển thư từ, tài liệu cho cách mạng.

Năm 1941, ông là một trong số những thanh niên ưu tú được Bác Hồ chọn đi học tại Trường quân sự Hoàng Phố (Trung Quốc) lấy tên là Vũ Nam Long để bảo vệ bí mật trong quá trình hoạt động cách mạng.

“Với truyền thống hiếu học từ gia đình, ngay từ nhỏ, cha tôi đã nhận thức rất rõ đất nước đang bị chia cắt Bắc – Trung – Nam và ông có một ước mơ thống nhất đất nước, non sông nối liền một dải.

Vậy nên ông mới lấy tên là Nam (nước Việt Nam) Long (Đồng bằng sông Cửu Long). Ông là chính trị viên Trung đội 2, Trung đội 4 Đội Việt Nam Tuyên truyền Giải phóng quân – tiền thân của Quân đội Nhân dân Việt Nam.

Cả cuộc đời binh nghiệp, cha tôi luôn coi “Chiến trường là nhà, đất nước là quê hương”. Mọi chiến trường từ bắc vào nam, những trận đánh ác liệt nhất, lừng lẫy nhất, từ chiến thắng Điện Biên Phủ 1954 tới ngày Giải phóng miền Nam thống nhất đất nước 1975 đều có dấu ấn chỉ huy chiến đấu của cha tôi”, ông Đoàn Nam Tiến nhớ về cha.

Vào thời điểm đất nước đang chuẩn bị chào mừng đại lễ 2.9, mọi người trong gia đình Trung tướng Nam Long đều hân hoan, cảm nhận được niềm vinh dự với tư cách là hậu duệ của người Đại đội trưởng đơn vị bảo vệ Bác Hồ từ Pác Bó tới Hội nghị Quốc dân Tân Trào và về đến Thủ đô Hà Nội đọc bản Tuyên ngôn Độc lập, khai sinh nước Việt Nam Dân Chủ Cộng Hoà ngày 2.9.1945.

“Nhiệm vụ đó vô cùng quan trọng và mang ý nghĩa lịch sử gắn với vận mệnh của cả dân tộc. Cha tôi cùng các đồng đội đã hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ, để lúc này, chúng ta đang được sống trong thời khắc trọng đại, kỷ niệm 80 năm Ngày thành lập nước”, ông Tiến tự hào nói.

Theo dòng tâm sự, ông Đoàn Nam Tiến xúc động nhắc lại những kỷ niệm không thể nào quên về người cha vĩ đại của mình.

“Tôi còn nhớ như in, đó là năm 1973 khi tôi là một cậu bé 7 tuổi. Cha tôi từ trong chiến trường ra Hà Nội cùng một số đồng đội. Về nguyên tắc, khi tới nơi, các đồng chí đều bỏ súng ra để lau, kiểm tra.

Tôi còn quá nhỏ, có biết gì đâu, bao nhiêu năm mới được gặp cha, thấy súng thì rất lạ. Đôi tay bé tí của mình cầm khẩu súng hướng vào một người bảo vệ của cụ, súng đương nhiên không có đạn.

Vậy mà rất nhanh, cụ gạt phăng khẩu súng xuống đất, bạt tai tôi hai cái, ù hết tai, mặt mũi tối sầm, rồi nói: Súng chỉ nhằm vào kẻ thù, còn đây là đồng đội của cha”, ông Tiến kể lại bài học mà ông mãi khắc ghi.

Ông Đoàn Nam Tiến không thể nào quên những bài học, những kỷ niệm về người cha vĩ đại, được Đại tướng Võ Nguyên Giáp vô cùng coi trọng. Đại tướng Võ Nguyên Giáp đã tặng Trung tướng Nam Long 8 chữ: “Trung dũng, kiên cường, chân thành, đoàn kết”.

Một kỷ niệm nữa với cha là khi ông Tiến học lớp 7, chuẩn bị được vào Đoàn:

“Hồi ấy, mình cũng cố gắng học tập tốt, tích cực tham gia các phong trào thi đua của trường lớp nên được kết nạp Đoàn. Mình cảm thấy oai lắm, khai trong tờ lý lịch: Bố là tướng Nam Long. Cụ đọc rồi bảo bỏ đi, khiến tôi chẳng hiểu nổi vì sao. Giải thích cho tôi, cụ bảo, con khai lại đi, bố Nam Long, nghề nghiệp bộ đội, đừng có ghi tướng tá gì vào đây.

Lúc đó mình vẫn chưa hiểu được hết ý nghĩa. Sau này, mình mới cảm nhận rõ về cha. Trong suốt cuộc đời, cụ chỉ nghĩ mình là Bộ đội cụ Hồ”.

Càng trưởng thành, ông Tiến càng thấm thía sự lớn lao, cao cả của một vị tướng rất mực bình dị, khiêm nhường, đầy lòng nhân ái.

Ông Tiến bảo, so với các anh chị của mình, ông may mắn khi là con út và có thời gian sống cùng với cha nhiều nhất khi ông đã về hưu; được ông đưa đi thăm những vị chỉ huy, những chiến hữu cùng thời Đại tướng Võ Nguyên Giáp, Thượng tướng Trần Văn Trà, Thượng tướng Trần Văn Quang…

“Khoảng năm 1989, khi tôi là thuỷ thủ viễn dương, chưa lập gia đình. Vào 29 Tết năm ấy, đáng ra tôi phải đi Indonesia nhưng cuối cùng lại không phải đi, quay về Sài Gòn.

Về tới nhà, tôi thấy nhà cửa im ắng, chẳng có không khí Tết gì như những nhà hàng xóm. Tôi gọi: “Bố mẹ ơi, con không phải đi Indonesia nữa, được ở nhà ăn Tết”. Cụ mừng lắm, hai ông bà cùng nhau ra chợ mua được hai chậu hoa cúc về bày biện.

Tôi mới thắc mắc hỏi, sao nhà mình không chuẩn bị Tết? Cụ nói một câu làm tôi vô cùng xúc động: “Không có con thì không có Tết”.

(Còn tiếp)