Tổng thống Mỹ Donald Trump (phải) gặp Thủ tướng Đức Friedrich Merz ngày 3/3/2026. Ảnh: Getty Images

   Trong bối cảnh thế giới đang trải qua những biến động sâu sắc, nhiều học giả quốc tế bắt đầu đặt câu hỏi về tương lai của trật tự quyền lực toàn cầu. Một số phân tích gần đây, đặc biệt từ góc nhìn của học giả địa chính trị Glenn Diesen, cho rằng cuộc đối đầu quanh Iran có thể trở thành một bước ngoặt lịch sử. Trong cuộc đàm đạo giả định giữa hai giáo sư quan hệ quốc tế, họ đưa ra nhận định gây tranh luận: nếu các quyết định chính trị thiếu tỉnh táo tiếp tục chi phối chính sách đối ngoại của Washington, thì cuộc khủng hoảng Trung Đông có thể không chỉ là xung đột khu vực mà còn là dấu hiệu mở đầu cho sự chuyển dịch lớn của trật tự địa chính trị thế giới. Sau đây là nội dung đàm đạo của hai giáo sư:

• Trong một cuộc đàm đạo học thuật giả định giữa hai giáo sư quan hệ quốc tế, câu chuyện mở ra bằng một dự báo gây chấn động.

• Họ bắt đầu từ nhận định rằng chiến sự Iran có thể trở thành bước ngoặt của trật tự thế giới.

• Theo cách nhìn của họ, Washington đang phản ứng bằng bản năng quyền lực cũ kỹ thay vì chiến lược dài hạn.

• Một giáo sư cho rằng Donald Trump đại diện cho kiểu tư duy “mù quáng sức mạnh”.

• Ông lập luận rằng niềm tin tuyệt đối vào sức mạnh quân sự thường dẫn các đế chế tới sai lầm lịch sử.

• Giáo sư còn lại nhắc đến các phân tích địa chính trị của học giả Glenn Diesen.

• Theo lập luận này, trật tự đơn cực do Mỹ dẫn dắt đang dần suy yếu.

• Cuộc đối đầu với Iran chỉ là chất xúc tác làm lộ rõ quá trình đó.

• Họ ví nước Mỹ như một đế quốc đang bước vào giai đoạn hoàng hôn quyền lực.

• Nền kinh tế khổng lồ vẫn tồn tại nhưng ảnh hưởng chiến lược không còn tuyệt đối.

• Trong khi đó, các trung tâm quyền lực mới đang âm thầm nổi lên.

• Cuộc chiến Iran có thể trở thành phép thử nguy hiểm cho hệ thống quốc tế.

• Một giáo sư đặt câu hỏi liệu Washington có đang lặp lại sai lầm của các đế chế La Mã hay Anh quốc.

• Khi quyền lực đạt đến đỉnh cao, sự tự tin thường biến thành ảo tưởng.

• Chính ảo tưởng đó khiến các nhà lãnh đạo đánh giá sai tương quan lực lượng.

• Theo họ, phản ứng cứng rắn với Iran có thể kéo theo chuỗi phản ứng địa chính trị ngoài dự đoán.

• Những liên minh mới có thể hình thành ngoài quỹ đạo của Mỹ.

• Đó là thời điểm một siêu cường mới có thể xuất hiện.

• Không nhất thiết chỉ một quốc gia đơn lẻ.

• Nó có thể là sự kết hợp của nhiều cường quốc đang thách thức trật tự cũ.

• Một giáo sư cho rằng thế giới đang chuyển dần sang mô hình đa cực.

• Trong mô hình đó, Washington không còn giữ vai trò trung tâm tuyệt đối.

• Họ cũng nhìn sang châu Âu với sự lo ngại sâu sắc.

• Theo lời họ, châu Âu giống như một đám lửa đang cháy âm ỉ.

• Khủng hoảng năng lượng, chia rẽ chính trị và áp lực an ninh đang chồng chất.

• Nếu chiến sự Trung Đông lan rộng, lục địa này có thể chịu tác động đầu tiên.

• Khi đó, liên minh xuyên Đại Tây Dương sẽ đứng trước thử thách lớn.

• Một giáo sư nói rằng lịch sử thường thay đổi khi các trung tâm quyền lực suy yếu cùng lúc.

• Mỹ suy giảm ảnh hưởng và châu Âu bất ổn là sự kết hợp đầy rủi ro.

• Glenn Diesen từng cảnh báo về sự dịch chuyển quyền lực sang khu vực Á-Âu.

• Những hành lang thương mại và năng lượng mới đang hình thành.

• Các quốc gia lớn ngoài phương Tây ngày càng tự tin hơn.

• Họ không còn chấp nhận một hệ thống do Washington định hình hoàn toàn.

• Cuộc chiến Iran, nếu bùng nổ lớn, có thể tăng tốc quá trình đó.

• Các quốc gia trung lập có thể bắt đầu xây dựng cấu trúc an ninh mới.

• Một trật tự thế giới khác có thể dần xuất hiện từ khủng hoảng.

• Điều đáng lo là sự thay đổi sâu sắc của cán cân quyền lực toàn cầu.

• Khi một đế chế suy tàn, thế giới thường bước vào thời kỳ hỗn loạn.

• Những khoảng trống quyền lực hiếm khi tồn tại lâu.

• Chúng nhanh chóng được lấp đầy bởi các lực lượng mới.

• Vì vậy họ tin rằng tương lai gần sẽ chứng kiến nhiều bất ngờ chiến lược.

• Một siêu cường mới có thể nổi lên nhanh hơn dự đoán.

• Và điều đó có thể bắt đầu từ một cuộc khủng hoảng tưởng như chỉ mang tính khu vực.

• Cuộc chiến Iran vì thế không chỉ là vấn đề của Trung Đông.

• Nó có thể trở thành dấu mốc của sự chuyển giao quyền lực toàn cầu.

• Hai giáo sư kết luận rằng lịch sử đang bước vào một khúc quanh nguy hiểm.

• Và trong khúc quanh ấy, hình ảnh “đế chế Hoa Kỳ suy tàn” không còn là điều không thể nghĩ tới.

Cuộc chiến Iran, vì thế, không đơn thuần là một cuộc đối đầu quân sự mà có thể trở thành chất xúc tác cho sự tái cấu trúc quyền lực toàn cầu. Khi những trung tâm quyền lực mới trỗi dậy và các liên minh cũ lung lay, thế giới có thể bước vào một kỷ nguyên đa cực nhiều biến động. Lịch sử cho thấy mỗi lần trật tự quốc tế thay đổi, cả cơ hội lẫn bất ổn đều xuất hiện cùng lúc — và chính thời điểm đó sẽ định hình diện mạo của thế kỷ mới.

Nguồn: Thuvien24h.vn (Biên soạn và tổng hợp)
Nguồn video: YouTube – Kênh BNC Now